www .Kasaba Muhtaç Olacağına Kes سكݣى Ye .com Ümüt Çınar
Anasayfa
Makaleler
93 Mâcirleri
Bitki ve Hayvan Adları
DENESEY DİLLERİ DENÉ - YENISEIAN LANGUAGES

by
Ümüt Çınar

Denesey ya da Dene - Yenisey dilleri, yeni oluşturulan bir dil öbeğidir. Yupik Eskimolarını saymazsak, Asya ile Amerika arasındaki ilk gerçek dil bağlantısı 2008 yılında Denesey dillerinin oluşturulmasıyla uzmanlarınca teyid edildi. Grubun Sibirya kolu Yenisey dilleri, Amerika kolu ise Kızılderili Na - Dene dilleridir.

Denesey dilleri haritası
Denesey dilleri coğrafyası < http://www.uafnews.com/wp-content/uploads/2010/06/Dene_Yeniseian_map.jpg

Na - Dene dilleri, Kuzey Amerika'da, ABD (Alaska, Vaşington, Oregon, Kaliforniya, Utah, Kolorado, Arizona, New Mexico, Oklahoma, Teksas) , Kanada (Yukon, Kuzeybatı Toprakları, Nunavut, Britanya Kolombiyası, Alberta, Saskatchewan, Manitoba) ve ufak bir kısmı da Meksika’da konuşulan diller ailesidir. Asya kökenli olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzmanlarınca teyid edilen tek Kızılderili dilleri budur. Daha önce bu grupta yer alan Haydaca, şimdi grup dışında izole bir dil olarak sınıflandırılmaktadır. Kalan diller (Tlingitçe, Eyakça, Atabask dilleri) Sibirya'daki Yenisey dilleri ile birlikte Denesey (Dene - Yenisey) adı altında yeni bir grup oluşturur. Türkiye'de en çok tanınan ve Kızılderili dendiğinde ilk akla gelen Apaçilerin dili bu gruptandır. Na-Dene adının kaynağı halk anlamına gelen Tlingitçe na ile Atabask dillerindeki dene sözleridir.

Na Dene dilleri haritası
< Na - Dene dilleri coğrafyası http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Na-Dene_langs.png

1. Denesey dilleri (Dene - Yenisey dilleri)


1.1. Yenisey dilleri
1.1.1. Kuzey Yenisey dilleri
1.1.1.1. Ketçe
1.1.1.2. Yuğca
1.1.2. Güney Yenisey dilleri
1.1.2.1. Kotça
1.1.2.2. Asanca
1.1.2.3. Arince
1.1.2.4. Pumpokolca


1.2. Na - Dene dilleri ya da Asya Kızılderili dilleri
1.2.1. Tlingitçe
1.2.2. Eyak - Atabask dilleri
1.2.2.1 Eyakça
1.2.2.2. Atabask dilleri
1.2.2.2.1. Kuzey Atabask dilleri
1.2.2.2.1.01. Atnaca
1.2.2.2.1.02. Denağinaca
1.2.2.2.1.03. Değinakça
1.2.2.2.1.04. Holikaçukça
1.2.2.2.1.05. Koyukonca
1.2.2.2.1.06. Dinakice
1.2.2.2.1.07. Aşağı Tananaca
1.2.2.2.1.08. Tanakrosça
1.2.2.2.1.09. Yukarı Tananaca
1.2.2.2.1.10. Kuzey Tuçoncası
1.2.2.2.1.11. Güney Tuçoncası
1.2.2.2.1.12. Guçince
1.2.2.2.1.13. Hanca
1.2.2.2.1.14. Tagişçe
1.2.2.2.1.15. Tahltanca
1.2.2.2.1.16. Kaskaca
1.2.2.2.1.17. Danezaca
1.2.2.2.1.18. Sekanice
1.2.2.2.1.19. Denetaca
1.2.2.2.1.20. Satuca
1.2.2.2.1.21. Tlınçonca
1.2.2.2.1.22. Denesulinece
1.2.2.2.1.23. Tsetsautça
1.2.2.2.1.24. Tsutinaca
1.2.2.2.1.25. Nadoten-Vetsuvetence
1.2.2.2.1.26. Dakelce
1.2.2.2.1.27. Güney Dakelcesi
1.2.2.2.1.28. Çilkotince
1.2.2.2.1.29. Nikolaca
1.2.2.2.2. Pasifik Atabask dilleri
1.2.2.2.2.01.
1.2.2.2.2.02.
1.2.2.2.2.03.
1.2.2.2.2.04.
1.2.2.2.2.05.
1.2.2.2.2.06.
1.2.2.2.2.07.
1.2.2.2.2.08.
1.2.2.2.1.09.
1.2.2.2.1.10. Hupaca
1.2.2.2.2.11.
1.2.2.2.2.12. Katoca
1.2.2.2.3. Güney Atabask dilleri
1.2.2.2.3.1. Ova Apaçicesi
1.2.2.2.3.2. Hikarilaca
1.2.2.2.3.3. Lipanca
1.2.2.2.3.4. Meskalero - Çirikavaca
1.2.2.2.3.5. Batı Apaçicesi
1.2.2.2.3.6. Navahoca

1. Dené - Yeniseian languages


1.1. Yeniseian languages
1.1.1. Northern Yeniseian
1.1.1.1. Ket
1.1.1.2. Yugh / Yug
1.1.2. Southern Yeniseian
1.1.2.1. Kott
1.1.2.2. Assan
1.1.2.3. Arin
1.1.2.4. Pumpokol


1.2. Na - Dené languages
1.2.1. Tlingit
1.2.2. Athabaskan - Eyak languages
1.2.2.1 Eyak
1.2.2.2. Athabaskan / Athapascan languages
1.2.2.2.1. Northern Athabaskan
1.2.2.2.1.1. Ahtna
1.2.2.2.1.02. Dena’ina
1.2.2.2.1.03. Deg Xinag, Deg Hitʼan
1.2.2.2.1.04. Holikachuk
1.2.2.2.1.05. Koyukon
1.2.2.2.1.06. Upper Kuskokwim
1.2.2.2.1.07. Lower Tanana
1.2.2.2.1.08. Tanacross
1.2.2.2.1.09. Upper Tanana
1.2.2.2.1.10. Northern Tutchone
1.2.2.2.1.11. Southern Tutchone
1.2.2.2.1.12. Gwich’in
1.2.2.2.1.13. Hän
1.2.2.2.1.14. Tagish
1.2.2.2.1.15. Tahltan
1.2.2.2.1.16. Kaska
1.2.2.2.1.17. Dunneza, Beaver
1.2.2.2.1.18. Sekani
1.2.2.2.1.19. South Slavey
1.2.2.2.1.20. North Slavey
1.2.2.2.1.21. Tlicho, Dogrib
1.2.2.2.1.22. Dene, Denesuline
1.2.2.2.1.23. Tsetsaut
1.2.2.2.1.24. Sarcee
1.2.2.2.1.25. Babine-Witsuwit’en
1.2.2.2.1.26. Dakelh, Carrier
1.2.2.2.1.27. Southern Carrier
1.2.2.2.1.28. Tsilhqot’in, Chilkotin
1.2.2.2.1.29. Nicola
1.2.2.2.2. Pacific Coast Athabaskan
1.2.2.2.2.01. Kwalhioqua
1.2.2.2.2.02. Clatskanie, Tlatskanie
1.2.2.2.2.03. Umpqua
1.2.2.2.2.04. Tolowa
1.2.2.2.2.05. Tututni
1.2.2.2.2.06. Coquille
1.2.2.2.2.07. Dakubetede (Applegate)
1.2.2.2.2.08. Taltushtuntede (Galice)
1.2.2.2.2.09. Kwatami
1.2.2.2.2.10. Hupa
1.2.2.2.2.11. Mattole
1.2.2.2.2.12. Cahto
1.2.2.2.3. Southern Athabaskan
1.2.2.2.3.1. Plains Apache, Kiowa Apache
1.2.2.2.3.2. Jicarilla Apache
1.2.2.2.3.3. Lipan Apache
1.2.2.2.3.4. Mescalero - Chiricahua
1.2.2.2.3.5. Western Apache
1.2.2.2.3.6. Navajo, Navaho



  Denesey Dilleri
ve Halkları
Dené - Yeniseian Languages
and Peoples

1.   Yenisey dilleri Yeniseian languages, Yeniseian, Yeniseic
Енисейские языки
1.1.  

Kuzey Yenisey dilleri

Northern Yeniseian
Кетско-югская группа
1.1.1. ket Ketçe, Yenisey Ostyakçası
остыганна ка’

Ket, Yenisei-Ostyak
кетский, имбатский, енисейско-остяцкий
Tehlike altında olup konuşanı birkaç yüz kişidir.
1.1.1.1.   Kuzey Ketçesi Northern Ket dialect, северный диалект
Kureyka (Курейка) ırmağı ile Munduyski (Озеро Мундуйское) gölü civarında konuşulur.
1.1.1.1.1.   Maduyka şivesi Maduika sub-dialect, мадуйкинский говор
Maduyka (Мадуйка) köyünde konuşulur.
1.1.1.2.   Merkezi Ketçe Central or Middle Ket dialect, центральный диалект
Surgutiha (Сургутиха)'dan Turuhansk (Туруханск)'a kadar olan bölgede konuşulur.
1.1.1.2.1.   Kuzey şivesi Northern sub-dialect, северный говор
Vereşçagin (Верещагин)'den Turuhansk (Туруханск)'a kadar olan bölgede konuşulur.
1.1.1.2.2.   Surgutiha şivesi Surgutikha sub-dialect, сургутихинский говор, южный говор
Surgutiha (Сургутиха) köyünde konuşulur.
1.1.1.3.   Güney Ketçesi Southern Ket dialect, южный диалект, нижнеимбатский
Podkamennaya Tunguska (Подкаменная Тунгуска) ırmağından Yeloguya (Елогуя) ırmağının yukarısına kadar olan bölgede konuşulur.
1.1.1.3.1.   Sulomay şivesi Sulomai sub-dialect, суломайский говор
Sulomay (Суломай) köyünde konuşulur.
1.1.1.3.2.   Kellog şivesi Kellog sub-dialect, келлогский говор
Kellog (Келлог) köyünde konuşulur.
1.1.1.3.3.   Podkamennaya Tunguska şivesi Podkamennaja sub-dialect, подкаменнотунгусский говор
1.1.1.3.4.   Yeloguya şivesi Eloguja sub-dialect, елогуйский говор
1.1.2. yuu Yuğca Yugh, Yug, югский
1.1.2.1.   Sım Yuğcası Yug, Sym-Ket, сымский
Yok olmuştur.
1.1.2.2.   Asıl Yuğca Yugh, югский
Konuşanı bir iki kişi olup yok olmak üzeredir.
1.2.   Güney Yenisey dilleri Southern Yeniseian
1.2.1.   Kot-Asan dilleri Kott-Assan, Ассано-коттская группа
1.2.1.1. zko Kotça Kott, коттский
1800'lerin ortalarında yok oldu.
1.2.1.2. xss Asanca Assan, ассанский
1800'lerde yok oldu.
1.2.2.   Arin-Pumpokol dilleri Arin-Pumpokol, Арино-пумпокольская группа
1.2.2.1. xrn Arince Arin, аринский
1800'lerde yok oldu.
1.2.1.2. xpm Pumpokolca Pumpokol, пумпокольский
1750'lerde yok oldu.
2. xnd
NA - DENE DİLLERİ

NA - DENÉ LANGUAGES, Athabaskan-Eyak-Tlingit
2.1.   TLİNGİT DİLLERİ TLINGIT LANGUAGES
2.1.1. tli Tlingitçe
Lingít Yoo X̲'atángi
Tlingit
тлингитский, тлинкитский, колошский
ABD (Alaska: Yakutat'tan Dixon Entrance'a kadar) ve Kanada'da (Britanya Kolombiyası, Yukon) konuşulur.  
2.1.1.1.   Kuzey Tlingitçesi Northern Tlingit
De facto standart yazı dilini oluşturur.

2.1.1.1.1.   Büyük Kuzey Tlingitçesi Greater Northern Tlingit, Northern Tlingit (sensu stricto) 
2.1.1.1.1.1.   Angoon şivesi  
2.1.1.1.1.1.1.   Xutsnoowú Ḵwáan (Angoon people)
2.1.1.1.1.1.2.  

Xudzidaa Ḵwáan (Angoon people)

 
2.1.1.1.1.2.   Sitka şivesi
Shee At’iká Ḵwáan / Sheet’ká Kwáan (Sitka people)
Sitka ve Chichagof adasında (Shee At’iká)
2.1.1.1.1.3.   Sumdum şivesi
S’awdaan Ḵwáan (Sumdum people)
2.1.1.1.1.4.   Auke (Aak’w) şivesi
Aak’w Ḵwáan (Auke Bay people)
Lynn Canal'ın güneyi, Juneau yöresi ve Admiralty adasının kuzeyinde.
2.1.1.1.2.   Uzak Kuzey Tlingitçesi Far Northern Tlingit, Gulf Coast Tlingit
Haines (Deishú), Yakutat ve Hoona yörelerinde konuşulur.
2.1.1.1.2.1.   Hoona (Gaawt’aḵ.aan, Xunaa) şivesi
2.1.1.1.2.1.1.   Xunaa Ḵwáan (Hoonah people) Eski yurtları Glacier Bay olup şimdi Icy Strait yöresinde iskan ediliyorlar.
2.1.1.1.2.1.2.?   G̲alyáx Ḵwáan (Kaliakh River people) Cape Yakataga'dan Controller Bay'a kadar olan yörede yaşarlar. Kaliakh Kwaan Tlingit Nation adı altında idari birlik oluştururlar.
2.1.1.1.2.2.   Chilkat şivesi
2.1.1.1.2.2.1.   Jilḵaat Ḵwáan (Chilkat people) Klukwan yöresinde.
2.1.1.1.2.2.2.?   Jilḵoot Ḵwáan (Chilkoot people) Haines ve Skagway yörelerinde.
2.1.1.1.2.3.   Dry Bay şivesi
G̲unaaxoo Ḵwáan (Dry Bay people)
2.1.1.1.2.4.   Yakutat (Yaakwdáat) şivesi
Laax̲aayík Ḵwáan (Yakutat Bay people)
 
2.1.1.1.3.   İçbölge Tlingitçesi Interior Tlingit, Inland Tlingit
Kanada'da (Britanya Kolombiyası ile Yukon) konuşulur. Dakh-Ka Tlingit Nation adı altında konfederatif kabile birliği oluştururlar.
2.1.1.1.3.1.   Atlin Tlingitleri Britanya Kolombiyası bölgesindeki Atlin gölü civarında yaşarlar. Günümüzde Taku River Tlingit First Nation adı altında idari birlik oluştururlar.
2.1.1.1.3.1.1.   Áa Tlein Ḵwáan (Atlin Lake people)
2.1.1.1.3.1.2.   T’aaḵu Ḵwáan (Taku people) Taku River ve Stephens Passage yörelerinde.
2.1.1.1.3.2.   Teslin Tlingitleri
Deisleen Ḵwáan (Teslin Lake people)
Yukon bölgesindeki Teslin gölü civarında yaşarlar. Günümüzde Teslin Tlingit Council adı altında idari birlik oluştururlar.
2.1.1.1.3.3.   Carcross Tlingitleri
Yukon bölgesindeki Carcross yöresinde Tagiş Atabaskları ile birlikte Carcross/Tagish First Nation adı altında idari birlik oluştururlar.
2.1.1.2.   Güney Tlingitçesi Southern Tlingit
2.1.1.2.1.   Asıl Güney Tlingitçesi Transitional Southern Tlingit
Kake (Ḵééx̲, Ḵéix̲’ ), Wrangell (Ḵaachx̲ana.áak’w) ve Petersburg (Gánti Yaakw Séedi) yörelerinde konuşulur.
2.1.1.2.1.1.   Ḵéex̲ Ḵwáan (Kake people)
2.1.1.2.1.2.   Shtax’héen Ḵwáan (Stikine people) Wrangell ve Stikine River yöresinde.
2.1.1.2.2.   Sanya-Henya Tlingitçesi Sanya-Henya Tlingit, Sanya-Henya Southern Tlingit
Ketchikan (Kichxáan)'dan Klawock'a kadar olan bölgede konuşulur.
2.1.1.2.2.1.   Sanyaa Ḵwáan (Cape Fox people)
2.1.1.2.2.2.   Hinyaa Ḵwáan (Klawock people)
2.1.1.2.2.3.   Kooyu Ḵwáan (Kuiu Island people)
2.1.1.2.2.4.   Taḵjik’aan Ḵwáan (Tuxekan people) Eskiden Galler Prensi Adası (Prince of Wales Island)'nın kuzeyinde yaşarlarken şimdi Klawock ve Craig yöresinde iskan edilmektedirler.
2.1.1.2.3.   Tongass Tlingitçesi
Taant’a Ḵwáan (Ketchikan people)
Tongass Tlingit
Yok olmak üzeredir. Bir iki konuşanı kalmıştır.
2.2.   EYAK - ATABASK DİLLERİ ATHABASKAN - EYAK LANGUAGES, атабаскско-эякские языки
2.2.1. eya Eyakça
I·ya·q
Eyak, эякский
Alaska'nın Pasifik kıyılarında Eskimo dillerinden Batı Supikçesi (Chugach Alutiiq) ile Tlingit dil sahası arasında kalan bölgede konuşulmuş ve son konuşanı Marie Smith Jones'un 21 Ocak 2008'de ölmesiyle de yok olmuştur.
2.2.2. ath ATABASK DİLLERİ, Dene dilleri ATHABASKAN (Athabascan, Athapaskan, Athapascan) LANGUAGES, атапаскские или атабаскские языки
2.2.2.1.
1
Kuzey Atabask dilleri Northern Athabaskan, северные атабаскские языки
2.2.2.1.1.   Güney Alaska Atabask dilleri Southern Alaskan subgroup, Tanaina-Ahtna
2.2.2.1.1.1. aht Atnaca
Atnahwt’aene
Ahtna, Ahtena, Atna, Copper River
2.2.2.1.1.1.1.   Aşağı Atnaca
Atnahwt’aene
Lower Ahtna
Chitina ve kısmen Copper Center yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.1.1.1.1.   Chitina/Taral Band Chitina (Tsedi Na’) ile Taral (Taghaelden) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.1.2.   Tonsina/Klutina Band   Tonsina River (Kentsii Na’) ile Klutina River (Tl’atii Na’) ve Klutina Lake (Tl’atibene’) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.2.   Merkezî Atnaca
Atnahwt’aene
Central Ahtna, Middle Ahtna
Copper Center (Tl’aticae’e), Tazlina (Tezdlen Na’), Glennallen (Ciisk’e Na’), Gulkana (C’ulc’e Na’) ve Gakona (Ggax Kuna’) yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.1.1.2.1.   Gulkona/Gakona Band  
2.2.2.1.1.1.3.   Batı Atnacası
Tsaay Hwt’aene
Western Ahtna
Cantwell (Yidateni Na’) yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.1.1.3.1.   Tyone/Mendeltna Band Tyone (...) ile Mendeltna (Bendilna’) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.3.2.   Cantwell/Denali Band Cantwell (Yidateni Na’) ile Denali (Dghelaayce’e) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.4.   Yukarı Atnaca Tatl’ahwt’aene Upper Ahtna
Mentasta yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.1.1.4.1.   Sanford River/Chistochina Band Sanford River (K’ełt’aeni) ile Chistochina (Tsiistl’edze Na’) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.4.2.  

Slana/Batzulnetas Band

Slana (Stl’ana’) ile Batzulnetas (Nataełde) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.1.4.3.   Mentasta Band Mentasta (Mendaesde) yöresinde yaşarlar.
2.2.2.1.1.2. tfn Denağinaca
Dena’ina Qenaga
Dena’ina, Tanaina
Ruslaşmanın en yoğun olduğu Kızılderililerdir.
2.2.2.1.1.2.1.   Yukarı Denağinaca Upper Inlet dialect
Eklutna (Eydlughet), Knik (K’enakatnu), Susitna ve Tyonek yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Kuskokvim, Koyukon, Aşağı Tanana, Ahtna ve Supiklerdir
2.2.2.1.1.2.1.1.   K’enaht’ana Knik Dena'ina
2.2.2.1.1.2.1.2.   Susitnuht’ana Susitna Dena'ina
2.2.2.1.1.2.2.   Aşağı Denağinaca
Kahtnuht’ana Qenaga
Outer Inlet dialect, Kenaitze
Kenai, Kustatan ve Seldovia yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Supiklerdir
2.2.2.1.1.2.2.1.   Kahtnuht’ana Kenai River Dena'ina
2.2.2.1.1.2.2.2.   Q’es Dudilent Ht’ana Skilak Lake Dena'ina
2.2.2.1.1.2.2.3.   Sqilan Ht’ana Kenai Lake Dena'ina 
2.2.2.1.1.2.2.4.   Tsaht’ana Kenai Mountains Dena'ina
2.2.2.1.1.2.3.   İliamna Denağinacası Iliamna dialect
Pedro Bay, Old Iliamna ve Lake Ilıamna yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Yupiklerdir.
2.2.2.1.1.2.4.   İçbölge Denağinacası Inland dialect
Nondalton ve Lime Village yörelerinde konuşulur. Yabancı komşuları Yupik, Değinak, Dinakilerdir.
2.2.2.1.1.2.4.1.   Nundaltinht’ana Nondalton Dena'ina
2.2.2.1.2.   Orta Alaska - Yukon Atabask dilleri Central Alaska - Yukon subgroup
2.2.2.1.2.1.   Değinak - Koyukon dilleri Koyukon - Ingalik or Ingalik-Koyukon
2.2.2.1.2.1.1. ing Değinakça
Deg Xinag (dil)
Deg Hitʼan (halk)

Deg Xinag, Deg Hitʼan, Kaiyuhkhotana, Ingalik
2.2.2.1.2.1.1.1.     Lower Yukon River (Yukon Ingalik)
2.2.2.1.2.1.1.2.     Middle Kuskokwim (Kuskokwim Ingalik)
2.2.2.1.2.1.2.   Koyukon - Holikaçuk dilleri Koyukon - Holikachuk
2.2.2.1.2.1.2.1. hoi Holikaçukça
Doogh Hit'an (halk)
Holikachuk, Innoko
2.2.2.1.2.1.2.2. koy Koyukonca
Denaakkʼe (dil)
Tenʼa (halk)
Koyukon, Unakhotana
2.2.2.1.2.1.2.2.1.   Aşağı Koyukonca Lower Koyukon
Kaltag ve Nulato yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.1.2.2.2.   Merkezî Koyukonca Central Koyukon
Koyukuk ile Yukon irmaklarının orta kısımlarında konuşulur.
2.2.2.1.2.1.2.2.2.1.   Koyukuk merkezî Koyukoncası Central Koyukuk sub-dialect
Huslia, Hughes ve Allakaket yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.1.2.2.2.2.   Yukon merkezî Koyukoncası Central Yukon sub-dialect
Koyukuk, Galena, Ruby ve Kokrines yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.1.2.2.3.   Yukarı Koyukonca Upper Koyukon
Rampart, Stevens Village ve Manley Hot Springs yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.2.   Tanana-Tuçon dilleri Tanana-Tutchone
2.2.2.1.2.2.1.   Tanana-Dinaki dilleri Tanana-Upper Kuskokwim
2.2.2.1.2.2.1.1. kuu Dinakice, Yukarı Kuskokvimce
Dinakʼi
Upper Kuskokwim, Kolchan, Goltsan, Tundra Kolosh, McGrath Ingalik
2.2.2.1.2.2.1.2.   Tanana dilleri   Tanana
2.2.2.1.2.2.1.2.1. taa Aşağı Tananaca
Menhti Kenaga
Lower Tanana, Tanana, Minto
2.2.2.1.2.2.1.2.1.1.   Minto - Nenana şivesi Minto Flats - Nenana River dialect
Minto (Menhti) ve Nenana (Nina Noʼ) yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.2.1.2.1.2.   Chena şivesi Chena River dialect
Chena Village (Chʼenoʼ) köyünde konuşulur.
2.2.2.1.2.2.1.2.1.3.   Salcha şivesi Salcha River dialect
Salcha (Sol Chaget) yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.2.2.1.2.2. tcb Tanakrosça
Neeʼaanděg
Tanacross
2.2.2.1.2.2.1.2.2.1.   Mansfield-Kechumstuk şivesi Mansfield-Kechumstuk dialect
Konuşanı 32 kişidir.
2.2.2.1.2.2.1.2.2.1.1.   Dihthâad Xtʼeen Iin Mansfield (Dihthâad) yöresinde yaşarlar.
2.2.2.1.2.2.1.2.2.1.2.   Yaadóg Xtʼeen Iin Kechumstuk (Saagéscheeg) yöresinde yaşarlar.
2.2.2.1.2.2.1.2.2.2.   Healy gölü şivesi Healy Lake dialect
Healy Lake (Menhdeescheeg) ve Dot Lake (Keltʼáaddh Měnnʼ) yörelerinde konuşulur. Eskiden Joseph Village (Tehłuug Ninhdeex Ndiig) köyünde de konuşulan bu şivenin günümüzdeki konuşanı yalnızca 3 kişidir.
2.2.2.1.2.2.1.2.3. tau Yukarı Tananaca
Neeʼaaneegn
Upper Tanana, Nabesna
2.2.2.1.2.2.1.2.3.1.   Tetlin Tananacası
Neeʼaaneegnʼ
Tetlin dialect
2.2.2.1.2.2.1.2.3.1.1.   Tetlin-Last Tetlin Band Tetlin Upper Tanana
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.   Asıl Yukarı Tananaca Upper Tanana proper
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.1.   Alaska şivesi  
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.1.1.   Upper Nabesna-Upper Chisana Band Nabesna Upper Tanana
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.1.2.   Lower Nabesna Band Northway Upper Tanana
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.2.   Kanada şivesi
Neeʼaaneek
Scottie Creek dialect
Kanada'da Beaver Creek bölgesindeki Scottie Creek yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.2.2.1.2.3.2.2.1.   White River First Nations Canadian Upper Tanana
2.2.2.1.2.2.2.   Tuçon dilleri   Tutchone, Tuchone, Tutchonekutchin
2.2.2.1.2.2.2.1. ttm Kuzey Tuçoncası Northern Tutchone
2.2.2.1.2.2.2.1.1.     Big Salmon dialect / Little Salmon and Carmacks First Nation
2.2.2.1.2.2.2.1.2.   Tthí tsʼächän Huchʼän Pelly Crossing dialect / Selkirk First Nation
2.2.2.1.2.2.2.1.3.     Mayo dialect / First Nation of Nacho Nyak Dun, Na-Cho Ny’a'k Dun First Nation
2.2.2.1.2.2.2.1.4.     White River dialect
2.2.2.1.2.2.2.2. tce Güney Tuçoncası
Dän k’è
Southern Tutchone
2.2.2.1.2.2.2.2.1.     Aisihilik dialect / Champagne and Aishihik First Nation
Haines Junction, Champagne ve Aishihik (Äshèyi) yörelerinde yaşarlar.
2.2.2.1.2.2.2.2.2.     Tàaʼan dialect / Ta’an Kwäch’än Council
Whitehorse ve Lake Laberge yöresinde yaşarlar.
2.2.2.1.2.2.2.2.3.     Klukshu dialect
2.2.2.1.2.2.2.2.4.   Lù’àn Män Ku Dän Kluane dialect / Kluane First Nation
Kluane Lake (Lù’àn Män) bölgesindeki Burwash Landing yöresinde yaşarlar.
2.2.2.1.2.3.   Han - Guçin dilleri Gwich’in - Hän
2.2.2.1.2.3.1. gwi Guçince
Uummarmiut
Gwich’in, Kutchin
Alaska ve Kanada'da Kuzeybatı Toprakları ile Yukon bölgelerinde konuşulur.
2.2.2.1.2.3.1.1.   Alaska Guçincesi Alaskan Gwich’in
Alaska'nın Yukon – Koyukuk Census Area sayım bölgesinde.
2.2.2.1.2.3.1.1.1.   Dihaii Gwich’in  
2.2.2.1.2.3.1.1.2.   Neetsʼąįį Gwich’in Arctic Village (Vashraii K’oo) yöresinde konuşulur. Adları 'residents of the north side' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.1.3.   Dendu Gwich’in  Birch Creek (Deenduu) yöresinde konuşulur. Adları 'foothill mountain people' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.1.4.   Draan’jik Gwich’in Black River yakınlarındaki Chalkyitsik yöresinde konuşulur. Adları 'Black River people' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.1.5.   Danzhit Hanlaih Gwich’in Circle (Dan Zhit Haainlaii) yöresinde konuşulur. Adları 'water flowing out of the mountains' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.1.6.   Gwich’yaa Gwich’in Fort Yukon (Gwichyaa Zhee) ile Venetie (Viihtaii) yörelerinde konuşulur. Adları 'people of the flats' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.2.   Kanada Guçincesi Canadian Gwich’in
2.2.2.1.2.3.1.2.1.   Van Tat Gwich’in

Yukon bölgesindeki Old Crow yöresinde konuşulur. Adları 'people who live among the lakes' anlamına gelir.

2.2.2.1.2.3.1.2.1.1.   Old Crow dialect
2.2.2.1.2.3.1.2.1.2.   Peel River dialect
2.2.2.1.2.3.1.2.2.   Dagudh Gwich’in  Yukon bölgesinde konuşulur.
2.2.2.1.2.3.1.2.3.   Teetł’it Gwich’in  Kuzeybatı Topraklarında Fort McPherson (Teetł’it Zheh) yöresinde konuşulur. Adları 'people of the head waters' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.2.4.   Gwichya Gwich’in Kuzeybatı Topraklarında Tsiigehtchic (eski adı: Arctic Red River) yöresinde konuşulur. Adları 'people of the flats' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.2.5.   Edhiitat Gwich’in Kuzeybatı Topraklarında Aklavik yöresinde konuşulur. Adları 'delta people' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.1.2.6.   Nihtat Gwich’in Kuzeybatı Topraklarında İnuvik yöresinde konuşulur. Adları 'mixed people' anlamına gelir.
2.2.2.1.2.3.2. haa Hanca   Hän
2.2.2.1.2.3.2.1.   Alaska Hancası
Hän Hwëch’in
Eagle dialect
Alaska'da Eagle yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.2.3.2.2.   Kanada Hancası
Tr’ondëk Hwëch’in
Dawson dialect & Mooseheide dialect
Kanada'da Dawson yöresinde Tr’ondëk Hwëch’in First Nation (önceleri Dawson First Nation) kabilesince konuşulur.
2.2.2.1.2.3.2.2.1.   Dawson şivesi Dawson dialect
2.2.2.1.2.3.2.2.2.   Moosehide şivesi Mooseheide dialect
2.2.2.1.3.   Kuzeybatı Kanada Atabask dilleri   Northwestern Canada subgroup
2.2.2.1.3.1.   Tahltan - Kaska dilleri Tahltan-Kaska, Tahltan-Tagish-Kaska, Central Cordillera
2.2.2.1.3.1.1. tgx Tagişçe
Tā̀gish kotʼīnèʼ
Tagish
Konuşanı 2 kişidir. Tagişler, Yukon bölgesindeki Carcross yöresinde Tlingitler ile birlikte Carcross/Tagish First Nation adı altında idari birlik oluştururlar.
2.2.2.1.3.1.2. tht Tahltanca
Dahdzege
Tahltan, Nahanni
Kanada'da Britanya Kolombiyası bölgesinde Telegraph Creek, Dease Lake ve İskut yörelerinde 35 kişi tarafından konuşulur.
2.2.2.1.3.1.3. kkz Kaskaca
Dene K’éh, Dene Zágéʼ
Kaska, Nahanni, Eastern Nahane
2.2.2.1.3.1.3.1.   Liard şivesi
Liard River First Nation
Liard dialect
2.2.2.1.3.1.3.2.   Ross River şivesi
Tū Łī́dlīni gudanéʼ (Ross River people) , Ross River Dena Council  
Ross River dialect
2.2.2.1.3.1.3.3.   Pelly Banks şivesi Pelly Banks dialect
2.2.2.1.3.1.3.4.   Tsídāgi Lūgéʼ gudanéʼ (Watson Lake people), Lower Post First Nation
2.2.2.1.3.1.3.5.   Kédidzā Manéʼ gudanéʼ (Good Hope lake People), Dease River First Nation
2.2.2.1.3.1.3.6.   Kwadacha First Nation  
2.2.2.1.3.2.   Daneza - Sekani dilleri Beaver-Sekani, Southeastern Cordillera
2.2.2.1.3.2.1. bea Danezaca
Dane-ẕaa Ẕáágéʔ ᑕᓀᖚ
Dunneza, Beaver
2.2.2.1.3.2.2. sek Sekanice
Tsekʼehne
Sekani
2.2.2.1.3.2.2.1.   Sustut’enne
2.2.2.1.3.2.2.2.   Saschojan
2.2.2.1.3.2.2.3.   Tsay Keh Dene
2.2.2.1.3.2.2.4.   McLeod Lake Dene
2.2.2.1.3.2.2.5.   Kwadacha Tsek’ene , Kwadacha Tsek’ene First Nation
Kwadacha Sekani, Kwadacha language, Fort Ware Sekani
2.2.2.1.3.3.   Slavey dilleri Slavey, Slave, Slavi, Slavey-Hare or Hare-Slavey, Mackenzian
2.2.2.1.3.3.1. xls Denetaca ya da Güney Slaveycesi
Dene Dháh (dil),
ᑌᓀ ᒐ Dene Tha’ (halk),
Dene Zhatié ᑌᓀ ᔭᕠᐁ
Dene Tha, Dene Dháa, South Slavey (derogatory), Slavey proper, Dene, Etchaottine
2.2.2.1.3.3.1.1.   Kátłʼodehche dialect
2.2.2.1.3.3.1.2.   Bistcho şivesi
Kegúnht’u
Bistcho Lake dialect
2.2.2.1.3.3.1.3.   Assumption/Habay şivesi
Xewónht’e
Assumption/Habay dialect
2.2.2.1.3.3.1.4.   Fort Vermilion/Eleshe şivesi
Xewónst’e
Fort Vermilion/Eleshe dialect
2.2.2.1.3.3.2. scs Satuca ya da Kuzey Slaveycesi
Sahtúot'ı̨nę Yatı̨́
ᓴᑋᕲᖌᑎᑊᐠᓀᐠ ᔭᕱ
Sahtu, North Slavey
2.2.2.1.3.3.2.1.   Kaşogotinece
K’áshogot’ine ᑲᑊᗱᑯᑎᑊᓀ
Hare, Kawchodinne
Fort Good Hope (Rádı̨lı̨h Kóé) yöresinde 45, Colville Lake (K’áhbamı̨́túé) yöresinde ise 30 kişi tarafından (2006 sayımı)
2.2.2.1.3.3.2.2.   Satugotinece
Sahtúgot’ine ᓴᑋᕲᒼᑯᑎᑊᓀ
Bear Lake or Bearlake, Satudene
Ft. Franklin (Délı̨ne) yöresinde 465 kişi tarafından (2006 sayımı)
2.2.2.1.3.3.2.3.   Şigotinece
Shihgot’ine ᗰᑋᑯᑎᑊᓀ
Mountain
Ft. Norman (Tulít’a) yöresinde 130 Norman Wells (Łe Gǫ́hlı̨nı̨) yöresinde ise 10 kişi tarafından (2006 sayımı). Adları shih (dağ) sözünden köken almıştır.
2.2.2.1.3.4. dgr Tlınçonca
Tłı̨chǫ Yatiì
Tlicho, Dogrib
2.2.2.1.3.4.1.   Asıl Tlınçonca Dogrib proper
Rae (Behchoko), Detah, Rae Lakes (Gameti), Lac la Martre (Whati) ve Snare Lake (Wekweeti) yörelerinde konuşulur.
2.2.2.1.3.4.2.   Sarıbıçak Tlınçoncası   Yellowknife dialect
Yellowknife (Ndilo, Dettah) yöresinde konuşulur.
2.2.2.1.3.5. chp Denesulinece
Dëne Sųłiné
Dene, Denesuline, Chipewyan
2.2.2.1.3.5.1.   K diyalekti k dialect : Łútsëlkʼé (NWT), Fond du Lac (Sask.)...
2.2.2.1.3.5.2.   T diyalekti t dialect : Denı́nu Kų́ę́, Tthebacha, Łue Chok Tué...
2.2.2.1.4. txc Tsetsautça  
Wetaɬ
komşularınca: Tsʼetsʼaut
Tsetsaut, Wetalh
ABDde Alaska'nın güney kıyılarıyla Kanada'da Britanya Kolombiyası bölgesinin kuzeybatı kıyılarında (Portland Canal) konuşulmuştur. Dil, Franz Boas tarafından 1894 yılında yapılan arazi çalışmalarıyla tespit edildi. Boas'ın, Nisgağalar arasındaki iki Tsetsaut (Nisgağaca Jitsʼaawit) köleden derlediği malzeme 1924'te Pliny Earle Goddard[1] ve 1972'de de George Tharp[2] tarafından yayımlanarak dilcilerin kullanımına sunuldu[3]. 1927 yılında son Tsetsaut kölenin ölmesiyle dilleri de yok oldu. 1800'lerde savaş ve hastalıklar sonucu yok olma eşiğine gelen Tsetsautların torunları günümüzde hâlâ Nisgağa, Tahltan ve Kaskalar arasındadır fakat onlardan ayırt edilemez.
2.2.2.1.5. srs Tsutinaca
Tsúùt’ínà
Tsuut’ina or Tsuu T’ina, Sarcee, Sarsi
2.2.2.1.6.   Merkezi Britanya Kolombiyası Atabask dilleri Central British Columbia, Carrier-Chilkotin
2.2.2.1.6.1.   Dakel dilleri ya da lehçeleri Babine-Witsuwit’en-Carrier, Dakelh (sensu lato)
2.2.2.1.6.1.1. bcr Nadoten-Vetsuvetence   Babine-Witsuwit’en, Northern Carrier, Western Carrier, Bulkley Valley - Lakes District Language
2.2.2.1.6.1.1.1.   Nadotence
Nadot’en
Babine
2.2.2.1.6.1.1.1.1.   Chesletta şivesi
Cheslatta Carrier Nation
Chesletta sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.1.2.   Babine gölü şivesi
Lake Babine sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.1.3.   Takla gölü şivesi   
Takla Lake First Nation
Takla Lake sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.   Vetsuvetence  
Wets’uwet’en
Witsuwit’en, Wetsuwet’en
2.2.2.1.6.1.1.2.1.   Hagwilget şivesi   Hagwilget Village sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.2.   Moricetown şivesi
Moricetown Band Office 
Moricetown sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.3.   Nee-Tahi-Buhn şivesi
Nee-Tahi-Buhn Indian Band
Nee-Tahi-Buhn sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.4.   Skin Tyee şivesi
Skin Tyee Nation
Skin Tyee sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.5.   Ts'il Kaz Koh şivesi Ts'il Kaz Koh [Burns Lake] sub-dialect
2.2.2.1.6.1.1.2.6.   Asıl Vetsuveten şivesi
Wet'suwet'en First Nation 
Wet'suwet'en sub-dialect
2.2.2.1.6.1.2.   Dakelce ya da Asıl Dakel dilleri
Dakelh, Yinka Déné, Yinka Whut’en
Dakelh dialects or languages
2.2.2.1.6.1.2.1. crx Dakelce
Dakelhghuni 
Dakelh, Carrier, Central Carrier, Nak’albun/Dzinghubun dialect, Stuart/Trembleur dialect, Stuart-Trembleur Lake dialect
2.2.2.1.6.1.2.1.1.   Tl’azt’en Band
2.2.2.1.6.1.2.1.2.   Nak’aẕdli Band  
2.2.2.1.6.1.2.1.3.   Yekooche Band  
2.2.2.1.6.1.2.2. caf Güney Dakelcesi
Dakelhghunek
Southern Carrier
2.2.2.1.6.1.2.2.1.   Neçako Dakelcesi Nechakoh dialect, Fraser/Nechako dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.1.1.   Lheidli şivesi
Lheidli T’enneh  
Lheidli dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.1.2.   S̠aik’uẕ şivesi
S̠aik’uẕ First Nation (ya da eski adıyla Stoney Creek Band)
Saikuz or Stoney Creek dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.1.3.   Nadleh şivesi
Nadleh Whut’en Band
Nadleh dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.1.4.   Stelakoh şivesi
Stelakoh Band
Stelakoh dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.1.5.   Tesetl’adak şivesi
Cheslatta Band  
Tesetl’adak or Cheslatta dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.2.   Blackwater Dakelcesi Blackwater dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.2.1.   Lhtakoh şivesi
Red Bluff Band
Lhtakoh dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.2.2.   Ndazko şivesi
Nazkoh Band
Ndazko or Nazko dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.2.3.   Lhoosk’us şivesi  
Kluskus Band
Lhoosk’us or Kluskus dialect
2.2.2.1.6.1.2.2.2.4.   Lhk’acho şivesi
Ulkatcho Band
Lhk’acho or Ulkatcho dialect
2.2.2.1.6.2. clc Çilkotince
Tsìnlhqút’ín
Chilcotin, Tsilhqot’in, Tsilhqut’in, Tzilkotin
2.2.2.1.6.3. ? Nikolaca  
Stuwix, Similkameen, Stuichamukh
Nicola
Kanada'da Britanya Kolombiyası bölgesinde konuşulurdu. Şimdi ölü bir dildir.
2.2.2.2.
2
Pasifik Atabask dilleri Pacific Coast Athabaskan;
тихоокеанские прибрежные атабаскские языки
2.2.2.2.1. qwt Kwalhioqua - Tlatskanie Kwalhioqua - Clatskanie or Kwalhioqua - Tlatskanie
Kimileri Kuzey Atabask dillerinde sınıflandırır. 1930'larda soyu tükenmiştir.
2.2.2.2.1.1.   Kwalhioqua Kwalhioqua
ABD'da Vaşington eyaletinde konuşulmuş.
2.2.2.2.1.1.1.   Willapa  
2.2.2.2.1.1.2.   Suwal
2.2.2.2.1.2.   Tlatskanie Clatskanie, Tlatskanie
ABD'da Oregon eyaletinde konuşulmuş.
2.2.2.2.2.   Oregon Atabask dilleri Oregon Athabaskan
2.2.2.2.2.1. ?   Umpqua
2.2.2.2.2.1.1.   Upper Umpqua
2.2.2.2.2.1.2.   Cow Creek
2.2.2.2.2.2.   Coquille - Tolowa , Tolowa - Galice
2.2.2.2.2.2.1.   Tolowa - Chetco
2.2.2.2.2.2.1.1. tol Tolowa (Smith River)
2.2.2.2.2.2.1.2. ctc Chetco
2.2.2.2.2.2.2.   Tututni-Coquille
2.2.2.2.2.2.2.1. tuu Tututni (Rogue River)
2.2.2.2.2.2.2.2. coq Coquille (Upper Coquille, Mishikhwutmetunee)
2.2.2.2.2.2.3.   Galice - Applegate or Applegate - Galice
2.2.2.2.2.2.3.1.   Dakubetede (Applegate)
2.2.2.2.2.2.3.2. gce Taltushtuntede (Galice)
2.2.2.2.2.2.4. ? Kwatami
2.2.2.2.3.   Kaliforniya Atabask dilleri California Athabaskan
2.2.2.2.3.1. hup Hupaca
Hupa - Chilula, Hoopa group
2.2.2.2.3.1.1.   Chilula - Whilkut, Redwood Creek Hupa
2.2.2.2.3.1.1.1.   Chilula
2.2.2.2.3.1.1.2.   Whiylqit Whilkut, Hoilkut, 'Hwil'-kut
2.2.2.2.3.1.1.2.1.     Redwood Creek Whilkut, Redwood Creek Hupa, Redwood Creek Indians
2.2.2.2.3.1.1.2.2.   Me:w-yinaq Mad River Whilkut, Mad River Indians, Mawenok, Ma'-we-nok
2.2.2.2.3.1.1.2.3.     North Fork Whilkut
2.2.2.2.3.1.2.   Hupa - Tsnungxwe
2.2.2.2.3.1.2.1.   Na:tinixwe, Dining’xine:wh
Hupa, Hoopa Valley Hupa, Tinnunghennao, Tin'-nung-hen-na'-o
2.2.2.2.3.1.2.2.   Tse:nungxwe' Tsnungwe, Tsnungxwe, Tsanunghwa, Tsa'-nung-wha, South Fork Hupa, South Hupa, South Fork Indians
2.2.2.2.3.2.     Mattole - Wailaki, Wilakke group, Transitional Athabascans
2.2.2.2.3.2.1. mvb   Mattole, Mattole - Bear River
2.2.2.2.3.2.1.1.      Mattole, Mat-tol'
2.2.2.2.3.2.1.2.   Bear River, Bear River Athabaskan, Nekanni, Nek'-kan-ni
2.2.2.2.3.2.2. wlk Eel Nehri Atabaskçası  Eel River Atbascan, Eel River dialects, Eel River languages, Kenesti, Kunesti
2.2.2.2.3.2.2.1.     Lassik, Lassick, Settenbiden, Set-ten-bi'-den
2.2.2.2.3.2.2.2.     Nongatl, Nung'-hahl, Kittel, Ket-tel'
2.2.2.2.3.2.2.3.     Sinkyone
2.2.2.2.3.2.2.3.1.     Northern Sinkyone, Lholankok Sinkyone, Lolahnkok Sinkyone, Lo-lahn ́-kok
2.2.2.2.3.2.2.3.2.     Southern Sinkyone, Shelter Cove Sinkyone, To-ch ́o-be, Tochobe, Tokubbe
2.2.2.2.3.2.2.4.   Wailaki
2.2.2.2.3.2.2.4.1.   Eel River Wailaki, Eel Wailaki, Tsennahkennes, Tsen-nah ́-ken-nes
2.2.2.2.3.2.2.4.2.   North Fork Wailaki, Bahneko, Bah ́-ne-kut
2.2.2.2.3.2.2.4.3.     Pitch Wailaki, Che-teg-ge-kah
2.2.2.2.3.2.3. ktw Katoca Kato, Kahto, Cahto, Kato Pomo, Kai Pomo, To-chil-pe-ke'ah-hahng
      çoğu kez ayrı değerlendirilse de bazen Eel Nehri Atabaskçasına dahil edilir
2.2.2.3.
3
Güney Atabask dilleri, Apaçi dilleri Southern Athabaskan, Apachean;
южные атабаскские языки
2.2.2.3.1.   Ova Apaçi dilleri Plains Apachean
2.2.2.3.1.1. apk Ova Apaçicesi
Náʼįįsha
Plains Apache, Kiowa Apache, Oklahoma Apache
2.2.2.3.2.   Navaho - Apaçi dilleri Navajo - Apache, Southwestern Apachean
2.2.2.3.2.1.   Doğu Apaçi dilleri Eastern Apachean
2.2.2.3.2.1.1. apj Hikarilaca, Hikarila Apaçicesi
Abáachi mizaa
Jicarilla, Jicarilla Apache
2.2.2.3.2.1.1.1.   Llanero
2.2.2.3.2.1.1.2.   Hoyero
2.2.2.3.2.1.2. apl Lipanca, Lipan Apaçicesi Lipan, Lipan Apache
2.2.2.3.2.2.   Batı Apaçi dilleri Western Apachean
2.2.2.3.2.2.1. apm Meskalero - Çirikavaca, Meskalero - Çirikava Apaçicesi Mescalero - Chiricahua
2.2.2.3.2.2.1.1.   Çirikavaca Chiricahua, Chiricahua Apache
2.2.2.3.2.2.1.1.1.     Chiricahua
2.2.2.3.2.2.1.1.2.   Mimbreño
2.2.2.3.2.2.1.1.3.   Mogollon
2.2.2.3.2.2.1.2.   Meskaleroca Mescalero, Mescalero Apache
2.2.2.3.2.2.2. apw Batı Apaçicesi
Ndee biyatiʼ / Nnee biyatiʼ
Western Apache, Coyotero
2.2.2.3.2.2.2.1.   Cibecue
2.2.2.3.2.2.2.2.   Kuzey Tontocası Northern Tonto
2.2.2.3.2.2.2.3.   Güney Tontocası Southern Tonto
2.2.2.3.2.2.2.4.   San Carlos
2.2.2.3.2.2.2.4.1.   Tsézhiné (Arivaipa)
2.2.2.3.2.2.2.4.2.   Pinal
2.2.2.3.2.2.2.4.3.   Apache Peaks
2.2.2.3.2.2.2.4.4.   San Carlos proper
2.2.2.3.2.2.2.5.   White Mountain
2.2.2.3.2.2.3. nav Navahoca
Diné bizaad
Navajo, Navaho
2.2.2.3.2.2.3.1.     Eastern dialect
2.2.2.3.2.2.3.2.   Western dialect
 
 

Athabascan variation
This table-image (© free) is created by Kmoksy

Na - Dene dillerinde iyelik (Possession in the Na-Dene languages) : PSR+ / -PSM-PNS

PSR = possessor [possessor noun (+) or possessor prefix, possessive prefix (-)][is unlike in all persons: heteroprefix]
PSM = possessum, possessed noun
PNS = possessed noun suffix, possessive suffix [is alike in all persons: homosuffix] [but heterosuffix in the Turkic languages]

Danezaca İngilizce Türkçe
taa father baba
sataaʔ my father babam
nataaʔ your (sg) father baban
mataaʔ his/her father baba
hataaʔ our father babamız
nahataaʔ your (pl) father babanız
guutaaʔ their father babaları